{"id":133741,"date":"2019-07-31T00:40:46","date_gmt":"2019-07-31T03:40:46","guid":{"rendered":"http:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/?page_id=133741"},"modified":"2023-11-21T03:22:43","modified_gmt":"2023-11-21T06:22:43","slug":"problemao-numero-de-operarios","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/problemao-numero-de-operarios\/","title":{"rendered":".Problem\u00e3o: N\u00famero de oper\u00e1rios"},"content":{"rendered":"<p style=\"margin:10px\">\n<div class=\"g1n\" style=\"line-height:25px;\">\n<p class=\"tit\" style=\"line-height:20px; margin-bottom: 10px;\">Problema<br \/>\n<span style=\"font-size:12px;color:#800000\"> (Indicado a partir do 8\u00ba ano do E. F.)<\/span><\/p>\n<hr style=\"height:1px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 10px; margin-bottom: 20px;border: 0 none\"\/>\n<p>(<strong>CFTMG<\/strong> &#8211; 2017) Para executar uma reforma em uma loja, foram contratados [tex]n[\/tex] oper\u00e1rios.<br \/>\nO mestre de obras argumentou que<br \/>\n&#8211; \u201cpara entregar a obra [tex]2[\/tex] dias antes do prazo previsto, seria necess\u00e1rio contratar mais [tex]3[\/tex] oper\u00e1rios; se, entretanto, [tex]2[\/tex] oper\u00e1rios fossem dispensados, a obra atrasaria em [tex]2[\/tex] dias\u201d.<br \/>\nConsiderando que os oper\u00e1rios trabalhem da mesma forma e no mesmo ritmo, <strong>qual o n\u00famero [tex]n[\/tex] de oper\u00e1rios contratados?<\/strong><\/p>\n<p style=\"margin:10px\">\n<\/div>\n<p style=\"margin:40px\">\n<div class=\"g1n\" style=\"line-height:30px;\">\n<p class=\"tit\" style=\"line-height:30px; margin-bottom: 10px;\">Solu\u00e7\u00e3o 1<\/p>\n<hr style=\"height:1px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 10px; margin-bottom: 20px;border: 0 none\"\/>\n<p>Perceba que as grandezas &quot;n\u00famero de oper\u00e1rios&quot; e &quot;n\u00famero de dias &quot; s\u00e3o grandezas inversamente proporcionais, ou seja, se o n\u00famero de oper\u00e1rios aumentar (diminuir) o n\u00famero de dias para a execu\u00e7\u00e3o da obra diminuir\u00e1 (aumentar\u00e1), na mesma raz\u00e3o. Assim, o produto entre os valores das mesmas \u00e9 constante. <\/p>\n<ul>\n<li>Dessa forma, se [tex]n[\/tex] oper\u00e1rios trabalham em [tex]d[\/tex] dias, ent\u00e3o [tex]n \\cdot d=k[\/tex], sendo [tex]k[\/tex] a constante de proporcionalidade. <\/li>\n<li>De forma an\u00e1loga, se [tex]n+3[\/tex] oper\u00e1rios trabalham em [tex]d-2[\/tex] dias, ent\u00e3o [tex](n+3) \\cdot (d-2)=k[\/tex], e se [tex]n-2[\/tex] oper\u00e1rios trabalham em [tex]d+2[\/tex] dias, ent\u00e3o [tex](n-2) \\cdot (d+2)=k[\/tex], onde [tex]k[\/tex] \u00e9 constante.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Logo, podemos escrever:<\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">[tex]\\begin{cases}<br \/>\nn \\cdot d=(n+3) \\cdot (d-2)\t\\qquad \\textcolor{#800000}{(I)} \\\\<br \/>\nn \\cdot d=(n-2) \\cdot (d+2)\t\\qquad \\textcolor{#800000}{(II)} \\\\<br \/>\n\\end{cases}[\/tex]<\/p>\n<p>De [tex]\\textcolor{#800000}{(I)}[\/tex], obtemos que: <\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">[tex]n \\cdot d=(n+3) \\cdot (d-2)[\/tex]<br \/>\n[tex]nd=nd-2n+3d-6[\/tex]<br \/>\n[tex]-2n+3d=6\t\\qquad \\textcolor{#800000}{(III)}[\/tex]<\/p>\n<p>De [tex]\\textcolor{#800000}{(II)}[\/tex], obtemos que: <\/p>\n<p style=\"text-align:center;\">[tex]n \\cdot d=(n-2) \\cdot (d+2)[\/tex]<br \/>\n[tex]nd=nd+2n-2d-4[\/tex]<br \/>\n[tex]2n-2d=4\t\t\\qquad \\textcolor{#800000}{(IV)} [\/tex]<\/p>\n<p>Somando as igualdades [tex]\\textcolor{#800000}{(III)} \\, [\/tex] e [tex] \\, \\textcolor{#800000}{(IV)}[\/tex], obtemos [tex]d=10.[\/tex] Substituindo esse valor em [tex]\\textcolor{#800000}{(IV)}[\/tex], encontramos [tex]2n-2 \\cdot 10=4 [\/tex], donde conclu\u00edmos que [tex]\\fcolorbox{black}{#eee0e5}{$ n=12$} \\, .[\/tex]<\/p>\n<hr style=\"height:1px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 10px; margin-bottom: 15px;border: 0 none\"\/>\n<p class=\"g2\" style=\"line-height:20px;\">Solu\u00e7\u00e3o elaborada pelos <strong>Moderadores do Blog<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"margin:40px\">\n<div class=\"g1n\" style=\"line-height:30px;\">\n<p class=\"tit\" style=\"line-height:30px; margin-bottom: 10px;\">Solu\u00e7\u00e3o 2<\/p>\n<hr style=\"height:1px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 10px; margin-bottom: 20px;border: 0 none\"\/>\nEste \u00e9 um t\u00edpico problema que envolve grandezas ditas <strong><em>inversamente proporcionais<\/em><\/strong>, j\u00e1 que o aumento (a diminui\u00e7\u00e3o) de uma implica a diminui\u00e7\u00e3o (o aumento) da outra, na mesma propor\u00e7\u00e3o\/raz\u00e3o: aumentando (diminuindo) a quantidade de oper\u00e1rios, diminuir\u00e1 (aumentar\u00e1) o n\u00famero de dias para que a obra seja conclu\u00edda, na mesma propor\u00e7\u00e3o.<br \/>\nDe outra forma, com mais oper\u00e1rios trabalhando a obra ficar\u00e1 pronta em menos tempo e com menos oper\u00e1rios trabalhando a obra levar\u00e1 mais tempo para ser conclu\u00edda:<\/p>\n<ul>\n<li>se, por exemplo, for dobrada a quantidade de oper\u00e1rios, o tempo de conclus\u00e3o da obra ser\u00e1 reduzido pela metade; se for triplicada a quantidade de oper\u00e1rios, o tempo de conclus\u00e3o da obra ser\u00e1 reduzido para um ter\u00e7o;<\/li>\n<li>para a obra ser conclu\u00edda na metade do tempo previsto, o n\u00famero de oper\u00e1rios dever\u00e1 ser dobrado; para a obra ser conclu\u00edda em um quarto do tempo previsto, o n\u00famero de oper\u00e1rios dever\u00e1 ser quadruplicado. <\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/operarios_1.png\" style=\"border: none\"  alt=\"\" width=\"826\" height=\"311\" class=\"aligncenter size-full wp-image-133712\" srcset=\"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/operarios_1.png 826w, https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/operarios_1-300x113.png 300w, https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/operarios_1-768x289.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 826px) 100vw, 826px\" \/><\/p>\n<hr style=\"height:3px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 20px; margin-bottom: 5px;border: 0 none\"\/>\n<hr style=\"height:3px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 5px; margin-bottom: 20px;border: 0 none\"\/>\n<p>Se denotarmos por [tex]d[\/tex]  a quantidade de dias em que [tex]n[\/tex]  oper\u00e1rios concluir\u00e3o a obra, podemos representar os dados do problema em duas tabelas e obter equa\u00e7\u00f5es que ajudar\u00e3o na resolu\u00e7\u00e3o do problema, utilizando duas regras de tr\u00eas simples. Vejamos como:<\/p>\n<p style=\"margin:10px;\">\n<table class=\"bf\" style=\"width:98%;  margin-left: auto; margin-right:auto;\">\n<tr>\n<td class=\"bf\"  style=\"width:50%; border-right: 3px solid #800000; \">\n<table class=\"bf\" style=\"width:90%; text-align:center;  margin-left: auto; margin-right:auto;\">\n<tr>\n<td class=\"bf\"> <strong>Dias<\/strong><\/td>\n<td class=\"bf\"> <strong>Oper\u00e1rios<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bf\"> [tex]d[\/tex] <\/td>\n<td class=\"bf\"> [tex]n[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bf\"> [tex]d-2[\/tex]<\/td>\n<td class=\"bf\"> [tex]n+3[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p style=\"margin:20px\">\n<p>Como essas duas grandezas s\u00e3o inversamente proporcionais, a regra de tr\u00eas simples<\/p>\n<table class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5; width:50%; height:auto; text-align:center;  margin-left: auto; margin-right:auto;\">\n<tr>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5; \"> [tex]d[\/tex] <\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/td>\n<td class=\"bg3\"  style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]n+3[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]d-2[\/tex]<\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]n[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p>garante que<br \/>\n[tex]\\qquad  d\\cdot n=(d-2) \\cdot (n+3)[\/tex],<br \/>\nou seja,<br \/>\n[tex]\\qquad dn=dn+3d-2n-6[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad 3d-2n=6. \\qquad \\textcolor{#800000}{(i)}[\/tex]\n<\/td>\n<td  class=\"bf\" style=\"width:50%\">\n<table class=\"bf\" style=\"width:50%; text-align:center;  margin-left: auto; margin-right:auto;\">\n<tr>\n<td class=\"bf\"> <strong>Oper\u00e1rios<\/strong><\/td>\n<td class=\"bf\"> <strong>Dias<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bf\"> [tex]n[\/tex] <\/td>\n<td class=\"bf\"> [tex]d[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bf\"> [tex]n-2[\/tex]<\/td>\n<td class=\"bf\"> [tex]d+2[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p style=\"margin:20px\">\n<p>Como essas duas grandezas s\u00e3o inversamente proporcionais, a regra de tr\u00eas simples<\/p>\n<table class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5; width:50%; height:auto; text-align:center;  margin-left: auto; margin-right:auto;\">\n<tr>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5; \"> [tex]n[\/tex] <\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/td>\n<td class=\"bg3\"  style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]d+2[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]n-2[\/tex]<\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/td>\n<td class=\"bg3\" style=\"border: 1px solid #eee0e5\"> [tex]d[\/tex] <\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p>garante que<br \/>\n[tex]\\qquad  d \\cdot n=(d+2) \\cdot (n-2)[\/tex]<br \/>\nou seja,<br \/>\n[tex]\\qquad  dn=dn-2d+2n-4[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad  2n-2d=4. \\qquad \\textcolor{#800000}{(ii)}[\/tex]\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p>Agora, somando as equa\u00e7\u00f5es [tex]\\textcolor{#800000}{(i)}[\/tex] e [tex]\\textcolor{#800000}{(ii)}[\/tex], segue que:<br \/>\n[tex]\\qquad + [\/tex] [tex]\\begin{array}{l}<br \/>\n3d-\\cancel{2n}=6\\\\<br \/>\n\\cancel{2n}-2d=4\\\\<br \/>\n\\hline<br \/>\nd=10.\\end{array}[\/tex]<br \/>\nUtilizando esse valor e a equa\u00e7\u00e3o [tex]\\textcolor{#800000}{(ii)}[\/tex], obtemos que:<br \/>\n[tex]\\qquad  2n-2d=4[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad  n-d=2[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad  n=2+d[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad  n=2+10[\/tex]<br \/>\n[tex]\\qquad  n=12.[\/tex]<\/p>\n<p>Dessa forma, conclu\u00edmos que o n\u00famero [tex]n[\/tex] de oper\u00e1rios contratados foi [tex]\\fcolorbox{black}{#eee0e5}{$ n=12$} \\, .[\/tex]<\/p>\n<hr style=\"height:1px; width:100%;background-color:#800000; margin-top: 10px; margin-bottom: 15px;border: 0 none\"\/>\n<p class=\"g2\" style=\"line-height:20px;\">Solu\u00e7\u00e3o elaborada pelos <strong>Moderadores do Blog<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"margin:10px\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Problema (Indicado a partir do 8\u00ba ano do E. F.) (CFTMG &#8211; 2017) Para executar uma reforma em uma loja, foram contratados [tex]n[\/tex] oper\u00e1rios. O mestre de obras argumentou que &#8211; \u201cpara entregar a obra [tex]2[\/tex] dias antes do prazo previsto, seria necess\u00e1rio contratar mais [tex]3[\/tex] oper\u00e1rios; se, entretanto, [tex]2[\/tex] oper\u00e1rios fossem dispensados, a obra &hellip; <\/p>\n<p><a class=\"more-link btn\" href=\"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/problemao-numero-de-operarios\/\">Continue lendo<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":164,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-onecolumn.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-133741","page","type-page","status-publish","hentry","nodate","item-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/164"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133741"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134152,"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/133741\/revisions\/134152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/clubes.obmep.org.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}